Blijf op de hoogte! Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Welke structurele misstanden zijn er nog meer in de koffiewereld?

De problemen zitten ‘m niet alleen in de slechte inkomens van de koffieboeren. Ook op de plantages is er dikwijls iets mis. Zoals slavenarbeid, een begrip dat doet denken aan koloniale tijden, op Braziliaanse koffieplantages. Onderzoeksbureau DanWatch bracht in 2016 misstanden aan het licht op een plantage waar de geoogste koffiebonen mogelijk in de koffie van Nestlé en Jacob Douwe Egberts terecht was gekomen. Lees dit bericht van de Britse krant The Guardian van afgelopen jaar.

De situatie op de beschreven plantage was om te huilen: werknemers die als slaaf verhandeld werden, die niet of nauwelijks loon kregen, gedwongen leefden op een vuilnisbelt en water dronken naast de dieren. Volgens de Deense onderzoeksorganisatie zijn mensenrechtenschendingen een structureel probleem op de koffieplantages in Brazilië, het Latijns-Amerikaanse land dat ’s werelds grootste koffie-exporteur is. Honderden mensen zouden er jaarlijks worden bevrijd van gedwongen arbeid.

Nestlé en Jacob Douwe Egberts, samen goed voor een enorm deel van de koffiemarkt, reageerden dat ze niet precies weten van welke plantages hun koffie komt. Hoewel ze aangaven niet in te kopen bij plantages die op de ‘zwarte lijst’ staan, konden ze evenmin uitsluiten dat er geen slavernijtoestanden speelden op de plantages waar ze hun koffie wel vandaan haalden. En dat is het ‘m nou juist. Als deze koffiereuzen niet weten waar hun koffie vandaan komt, hoe kunnen ze dan weten welke problemen er spelen in hun productieketens?

Een andere zorg voor de koffiesector is klimaatverandering. Langere periodes van droogte of hevige regenval zijn fenomenen die de oogst kan doen tegenvallen, waardoor het toch al schamele inkomen van de koffieboer verder terugloopt. Dat gebeurde bij de grote droogte in Brazilië in 2014, maar ook toen er koffieroest uitbrak in Colombia in 2011. Omdat koffieboeren meestal geen financiële buffer kunnen opbouwen, zijn ze weinig weerbaar en glijden ze verder de armoede in.

Ook ontbossing is een probleem. In Latijns-Amerika maken inheemse bossen plaats voor een monocultuur aan koffiestruiken wat een enorme afname van de biodiversiteit betekent. Bodemerosie of het wegblijven van bijen, insecten en zoogdieren tot gevolg. Tegelijkertijd is biodiversiteit ook belangrijk voor de cultivatie. Een ander punt is het gebruik van de extreem gevaarlijke bestrijdingsmiddelen in de koffieteelt. Zoals in Brazilië en Costa Rica. Ze vormen een bedreiging voor de volksgezondheid en het milieu.

Tot slot is de rol van vrouwen in de koffiewereld vaak nog ondergeschikt. Vergeleken met mannen hebben vrouwen minder toegang tot en controle over het inkomen, de landbouwgrond en andere hulpbronnen, evenals over training, technische steun en vrijetijdsbesteding.